Proloog

Met 4 nieuwe banden onder mijn auto en een milieusticker achter de voorruit ben ik vanochtend oostwaarts vertrokken richting het Osnabrücker Land om een paar dagen cultureel te gaan zwerven in de 'stad van de vrede' en het omliggende Teutoburgerwoud. Als uitvalsbasis heb ik gekozen voor het kuuroord Bad Iburg met zijn 'Vijf Zuilen' van Sebastian Kneipp: water, voeding, beweging, rust en natuur. Ik ga proberen deze serieus in acht te nemen, en mijn logeeradres, Waldhotel Felsenkeller, onder aan de voet van kasteel Iburg, zal daar zeker aan bijdragen.

Voor even verlaat ik mijn plekje onder zon, dat soms voelt als overwoekerd door verplichtingen en zwaarmoedigheid. Even ontsnappen aan een steeds grijzer wordende wereld om niet te verdrinken in een overvloed aan keuzes en informatie. Er gebeurt veel deze dagen: conflicten, misverstanden en tegenstellingen, wringen zich door kieren en gaten, maar wat er ook gebeurt, in de beslotenheid van mijn auto klinkt muziek. In overeenstemming met de grijze regenluchten is deze licht-melancholisch van toon. Karl Jenkins' "The Peacemakers" strooien ijle koorklanken door het interieur, een soundtrack om in te verdwijnen… Op zoek naar een stukje vrede. Misschien reis ik naarOsnabrück niet om dat te vinden, maar om te kunnen begrijpen hoe broos vrede eigenlijk is. Daar waar ooit de Romeinen verslagen werden in het woud en eeuwen later vorsten onderhandelden over vrede, verhaald de grond nog steeds over strijd en het verlangen naar wat daarna komt, namelijk vredige stilte.

In het staartje van storm Benjamin rij ik het Teutoburgerwoud binnen. Hier gaat de horizon zich krommen en toont zich bekleed met veelkleurig herfstbos. Daarboven trotseren ganzen in V-formaties, onder de voortjagende wolken, de sterke tegenwind. Op weg waarnaartoe…?

Ik kies op deze eerste dag voor de grote stad: in Osnabrück strijk ik neer in 'Café am Markt' voor mijn traditionele Milchkaffee met Käsetorte. Een chaotisch systeem van bediening met bonnetjes zorgt ervoor dat ik lang gescheiden blijf van mijn taartje dat ik klaar zie staan op de counter, eenzaam tussen andere bestellingen die blijkbaar voorrang hebben bij het uitserveren. De Milchkaffee is lauw, de Käsetorte ontdaan van haar versheid, maar samen vormen zij voldoende bodem om het oude stadscentrum te gaan verkennen.

Als eerste bezoek ik de Marienkirche, één van de vier middeleeuwse stadskerken, en van historisch belang, omdat via deze kerk in 1543 de Reformatie werd geïntroduceerd. Waarmee de kiem van een godsdienststrijd werd gelegd: Katholieken tegen Protestanten, de Reformatie en Contrareformatie, met de 30-jarige Oorlog tot gevolg (1618-1648). Nu is het vredig in deze gotische hallenkerk met zijn imposante toren, zijn grote spitsbogen en zijn glas-in-lood vensters. Alles ademt hier historie: het vleugelaltaar, het triomfkruis en de deerniswekkende kruisigingsgroep. Bijzonder zijn ook de kruiswegstaties, getekend door Albrecht Dürer rond 1500.

Op een steenworp afstand van de kerk staat het prachtige raadhuis dat beroemd is vanwege de Vrede van Westfalen (1648), die het einde van de 30-jarige oorlog markeert. Ik loop door de Vredeszaal, gewichtige portretten kijken op mij neer. Het zijn de onderhandelaars en ondertekenaars van toen. Vanaf de raadhuistrappen werd –morgen, precies 377 jaar geleden- de Vrede van Westfalen uitgeroepen naar het principe ‘Recht gaat vóór Macht’, waardoor de oorlog niet eindigde met geweld, maar door onderhandelingen. De straten hebben bloed zien veranderen in inkt en wapens in woorden. De stenen van het oude stadhuisdragenhet gewicht van handtekeningendie de wereld even deden zuchten van verlichting. Het is daar waar het verleden zichzelf ontmoet: de echo van de godsdienststrijd, Europa in chaos, en de echo van de vredeszaal, waar orde werd gezocht en vastgelegd. Tussen die twee uitersten -tussen zwaard en pen, tussen kerk en staat - vind ik misschien het antwoord dat ik zoek: dat vrede geen bezit is, maar een voortdurende oefening in herinnering...

Ik eet vanavond in het restaurant van het hotel. Lekker dichtbij en wel zo makkelijk. De naastgelegen bar wordt bevolkt door veelal oudere heren in uniform, getuige hun gelijke uitdossing met zwarte pantalon, jagersgroen jasje en een lichtelijk voorovergebogen houding door een veelheid aan medailles, insignes en goudkleurige koorden. Een jagersvereniging? Een muziekkorps? Ik kan mijn nieuwsgierigheid niet bedwingen en vraag het meisje van de bediening wat hier gaande is? Het almaar vrolijker wordende gezelschap blijken leden te zijn van de schuttersvereniging en dan ook nog allemaal koningen. Gezien hun aantal moet het zeker een oude vereniging zijn. Dan komt het sein dat het gezelschap zich moet verplaatsen naar een naastgelegen zaaltje voor een gezamenlijke maaltijd. De grote pullen bier worden meegenomen, er klinkt hoerageroep gevolgd door gezang. Het aantal bassen is duidelijk in de meerderheid. Dan keert de rust weer en wacht mij mijn eerste reisverslag.

Hoog boven mij staat de toren van kasteel Iburg prachtig uitgelicht, het bos achter mij is al in diepe rust. Het burlen is gestopt, de herten zijn gaan slapen. Storm Benjamin geeft zich gewonnen en is uitgeraasd.Een stukje vrede daalt neer en neemt mij spoedig mee in een welverdiende slaap…